انقلاب اسلامی مدیون امام خمینی(س) است. بدون نام خمینی، این انقلاب در هیچ جای جهان شناختهشده نبود. با دم مسیحایی امام، مرحله جدیدی در تاریخ انقلاب آغاز شد. تحولی که در مردم رخ داد، چنان بنیادین بود که نزدیک به نیمقرن استمرار یافته است و دشمنان، علیرغم تمامی تلاشهای مذبوحانه خود، نتوانستهاند مسیر انقلاب را تغییر دهند یا آن را دچار شکست و براندازی کنند.
بسیاری از انقلابها پس از مدتی با چالشهای جدی مواجه شدند و از مسیر اصلی خود منحرف شدند. نمونه بارز آن، ماجرای اخوانالمسلمین در مصر بود که به قدرت رسیدند، اما در کمتر از یک سال دچار فروپاشی شدند. اما انقلاب اسلامی ایران، با رهبری امام و سپس تداوم آن توسط رهبر شهید، توانست استمرار یابد و در برابر تمامی توطئهها ایستادگی کند.
شباهتهای امام راحل و رهبر شهید؛ استمرار یک مسیر نورانی
افتخار «امامِ شهید» ما این بود که سرباز امام خمینی(س) بود. ایشان از همان آغاز قیام ۱۵ خرداد، از شمار کسانی بودند که با جدیت، اهداف متعالی امام را دنبال میکردند. حدود شش بار بازداشت و به زندان رفتند. در دورانی که امام در تبعید و غربت به سر میبردند، یاران ایشان در ایران مشغول مبارزه بودند. رهبر شهید به ایرانشهر و مدت کوتاهی به جیرفت تبعید شد. همه اینها به این دلیل بود که پرچم امام برافراشته بماند و نهضت ایشان به نتیجه برسد.
پس از پیروزی انقلاب، ایشان همواره گوش به فرمان امام و در این مسیر ثابتقدم بودند. برخلاف برخی افراد مانند بنیصدر که کارشکنی داشتند و مسیرهای دیگری را طی میکردند، ایشان از شخصیتهایی بودند که نسبت به فرمان امام تعبد کامل داشتند و حتی گاهی از نظرات شخصی خود صرفنظر میکردند. تبعیت از امام را وظیفه خود میدانستند. در اواخر دوره ریاستجمهوری، از ایشان پرسیدند که پس از پایان دوره چه خواهد کرد؟ گفتند: «اگر امام فرمان دهند، حاضرم به عقیده سیاسی زابل بروم و در آنجا خدمت کنم.»
ویژگیهای مشترک در سیره عملی و فکری
اگر به دنبال شباهتهای امام راحل و رهبر شهید باشیم، موارد فراوان است و اختلافی میان آنها نمیبینیم. از جهت تعبد، معنویت، راز و نیاز و تهجد، اعتقاد راسخ و توکل به خداوند که امام داشتند، بهطور کامل در رهبر شهید نیز دیده میشد. روحیه ظلمستیزی، دفاع از مظلوم، حمایت از محرومان و سادهزیستی که امام راحل داشتند، دقیقاً در زندگی و احوالات شخصی رهبر شهید انقلاب شاهد هستیم. در سیاست خارجی و روحیه استکبارستیزی در برابر آمریکا، و همچنین در مسائل اقتصادی نظیر اجرای عدالت و کاهش فاصله طبقاتی، رهبری همنظر با امام بودند.
در مسائل فرهنگی نیز بر حاکمیت فرهنگ ناب محمدی و اسلامی تأکید داشتند. یکی از دلایل قیام امام، جلوگیری از دور شدن کشور از اصول و ارزشهای اسلامی بود که رهبر شهید نیز بر این مسائل تأکید داشتند. همچنین مانند امام راحل به جوانان بها میدادند و معتقد بودند که مدیران باید خود را خادم ملت بدانند. امام میفرمود: «به من خدمتگزار بگویید بهتر از آن است که رهبر بگویید.» رهبر شهید نیز با همان تواضع و فروتنی، خدمت به مردم را یک اصل میدانستند.
در دوران وزارت خود، به خاطر دارم که همزمان با سفر استانی دولت به کرمانشاه، رهبر شهید نیز در آنجا حضور داشتند و جلسهای برای اعضای دولت تشکیل دادند. ایشان حضور در میان مردم و پیگیری مشکلات آنها را لازم و ضروری میدانستند.
تحولگرایی و آیندهنگری؛ از امام تا رهبر شهید
ما هر ساله در چهاردهم خرداد، شاهد سخنرانی تبیینی و مفصلی از رهبر شهید بودیم که به تبیین ویژگیهای امام راحل اختصاص داشت. این سخنان میتواند منظومه فکری امام را نشان دهد. خودشان نیز به این موارد پایبند بودند و سعی میکردند آنچه درباره امام میگویند را خودشان نیز اجرا کنند.
امام در بحث تحولگرایی، با وجود مخالفت برخی، بر براندازی نظام شاهنشاهی اصرار داشت و نظریه ولایتفقیه را در سال ۱۳۴۸ مطرح کرد. برخی میگفتند که چون حکومت در اختیار ما نیست، طرح این مباحث چه فایدهای دارد؟ امام پاسخ میداد که حتی اگر نتوانیم حکومت اسلامی تشکیل دهیم، میتوانیم این طرح و برنامه را برای آیندگان آماده کنیم. رهبر شهید نیز میراثدار این نگاه تحولآفرین بود و نشان داد که این تفکر کارآمد است.
نقش رهبری در پیروزی جنگهای اخیر
در این سالها با مشکلات فراوانی روبرو بودیم؛ تحریمها و تهدیدهایی که لحظهای ایران را رها نکردند. اما با وجود ضعفها و کاستیها، از شرایط سختی عبور کردیم. نمونه بارز آن، جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه اخیر بود. همان صلابت و آیندهنگری امام در رهبری شهید نیز متبلور بود. اگر به عنوان فرمانده کل قوا این دوراندیشی و آیندهنگری صورت نگرفته بود و ما قدرت موشکی نداشتیم، قطعاً نمیتوانستیم در این جنگ مقابل دشمن پایداری کنیم. بودجه نظامی ما یکصدم آمریکا است. اینکه توانستیم در این جنگ پیروز باشیم نشان میدهد که تحول ایجاد شده توسط امام را رهبری ادامه دادند.
رهبر سوم انقلاب؛ تربیتیافته مکتب امام و رهبر شهید
همانطور که امام شهید در مسائل کلان کشوری مراقبت داشتند، در مسائل تربیتی و خانوادگی نیز وقت میگذاشتند تا فرزندان بهگونهای تربیت شوند که بتوانند کارهای بزرگی انجام دهند. بسیاری از مردم، فرزندان برومند رهبر شهید را نمیشناسند؛ چرا که این عزیزان اهل رسانه و مطرح شدن نبودند و نمیخواستند این شائبه ایجاد شود که میخواهند از موقعیت خود بهرهبرداری شخصی کنند.
آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای علاوه بر تدریس در حوزه علمیه و اهتمام به علوم حوزوی، نسبت به مسائل سیاست داخلی و خارجی، اقتصاد، فرهنگ و حتی مسائل نظامی اشراف دارند و مسائل را رصد و پیگیری میکنند. ایشان به عنوان مشاوری دلسوز و امین در کنار رهبری بودند و کاملاً با مشی ایشان آشنایی داشتند. تجربیات بسیاری به ایشان منتقل شده است.
ایشان در سختترین شرایط مسئولیت را پذیرفتند؛ زمانی که ترامپ و نتانیاهو قصد داشتند ظرف چند روز کار ایران را تمام کنند و نظام را براندازند و امام جامعه و فرماندهان شهید شدند. اداره کشور در چنین شرایطی کار سختی است. اما با وجود سوگ، کشور به خوبی اداره شد. از روز دهم جنگ، دشمنان درخواست مذاکره و آتشبس داشتند اما ایشان به خاطر تجربه جنگ ۱۲ روزه نپذیرفتند و فرمودند که دشمن میخواهد آنچه را در میدان جنگ به دست نیاورده، پشت میز مذاکره مطالبه کند. پس از ۴۰ روز، دشمن شروط دهگانه ما را پذیرفت. در مرحله مذاکره نیز ایشان با دقت کلمه به کلمه تفاهمنامه را مطالعه کردند و تذکرات مؤثری دادند.
افق امیدواری در جامعه
بر اساس یک پیمایش، ۵۱ درصد مردم امیدوارند با رهبری جدید، مشکلات بنیادین کشور برطرف شود. رهبر شهید همیشه نویدبخش آینده خوبی بودند. در این جنگ، اگرچه خسارتهایی دیدیم، اما بسیاری از مسائل برای مردم روشن شد. مردم فهمیدند که راه امام و رهبر شهید، راه درستی بوده است. حمایت از مظلومان فلسطین و حزبالله لبنان، و موضعگیری علیه آمریکا و رژیم صهیونیستی، همه دقیق و درست بود.
برخی که در گذشته منتقد، معترض یا بیتفاوت بودند، فهمیدند که باید زیر پرچم ایرانِ سربلند کار را پیش ببرند. در تجمعات اخیر، بسیاری از افرادی که سابقه حضور نداشتند، محکم پای کار آمدند. حتی در ایرانیان خارج از کشور نیز تحول ایجاد شد. ایران یک قدرت نوظهور و جدید است. بخشی از این قدرت به خاطر توان است، اما بخش عمده آن به خاطر انسجام ملی است.
مردم تابآوری خود را نشان دادند. حدود ۱۱۰ روز و شب مردم در صحنه بودند و حمایت کردند. هیچ جای دنیا سراغ نداریم که مردم اینگونه منسجم وظیفه خود را انجام دهند. گاهی در تهران میدیدیم که موشکها از بالای سر مردم عبور میکرد، ولی تکان نمیخوردند. این جنگ که با پیروزی ما به نتیجه رسیده، نقطه قوتی در تعامل ما با کشورهای دیگر شده است. تنگه هرمز بهعنوان یک گلوگاه و رگ حیاتی جهان در اختیار ماست. حتی ترامپ نیز اعلام کرده که خواهان دوستی با ایران است؛ هرچند به سخنان او اعتماد نداریم.
اولویتهای حکمرانی در دوره جدید
اگرچه در حالت آتشبس هستیم، اما دشمن ممکن است از هر فرصتی برای ضربهزدن استفاده کند. باید قدرت نظامی خود را تثبیت کنیم و ضعفها را برطرف کنیم تا بازدارندگی قوی داشته باشیم. با تأمین امنیت، میتوانیم در زمینه اقتصادی گامهای بلندی برداریم. حدود ۱۰ هزار شرکت دانشبنیان در کشور داریم که با حمایت از آنها بسیاری از مشکلات حل میشود.
سیاست خارجی نیز بسیار مهم است. باید از ظرفیت سازمان شانگهای، گروه بریکس و کشورهای چین و روسیه استفاده کنیم و ارتباطات بینالمللی را محکمتر کنیم. دریای خزر و کریدور شرق به غرب را تقویت کنیم. علم و فناوری باید مسأله روز باشد و از ظرفیت نخبگان و فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی استفاده کنیم.
اهمیت قدرت نرم و جنگ رسانهای
قدرت نرم بسیار کارساز است. در این ۱۱۰ روز، رئیسجمهور آمریکا از رسانهایترین افراد بوده است. مرتب توئیت میزند، مصاحبه میکند و فضاسازی میکند تا روی افکار عمومی تأثیر بگذارد. او با روایتسازی سعی داشت شکست خود را به پیروزی تبدیل کند. بیش از ۴۰ بار ادعای نزدیک بودن توافق را تکرار کرد تا بازار انرژی را کنترل کند. وقتی دشمن تا این حد از ابزارهای رسانهای استفاده میکند، ما نیز باید بیش از گذشته روی جنگ نرم و رسانه کار کنیم.
وحدت ملی؛ رمز عبور از بحرانها
یکی از بحثهای ترامپ این بود که در ایران تندرو و میانهرو داریم. او میخواست از اختلافات سیاسی و گرایشهای جناحی بهرهبرداری کند. اختلافنظر طبیعی است، اما وقتی تصمیمی گرفته شد، همه باید حمایت کنند. در مسائل اساسی و کلان کشور باید وحدت و یکپارچگی باشد. مردم با هم اختلاف ندارند و اختلاف بیشتر در خواص جامعه است.
در جریان برجام، آمریکاییها لشکری از حقوقدانان، اقتصاددانان، کارشناسان هستهای و روانشناسان سیاسی را به میدان آوردند. این بار باید از تجربیات گذشته بهره بگیریم. آمریکاییها از ابتدای پیروزی انقلاب، هرگاه پای میز مذاکره رفتهایم، سعی کردهاند منافع خود را تأمین کنند. باید ششدانگ حواسمان جمع باشد و مصالح ملی را بر منافع فردی و گروهی ترجیح دهیم.
نقش محرم و صفر در شرایط کنونی
امام راحل فرمودند که ما هرچه داریم از محرم و صفر است. قیام ۱۵ خرداد زمانی شکل گرفت که امام در روز عاشورا سخنرانی حماسی کرد و طوفانی علیه رژیم ستمشاهی بر پا کرد. در دوران انقلاب نیز از فرصت محرم و صفر برای ارتقای آگاهی مردم استفاده شد. امروز نیز که ماه محرم با مذاکرات همزمان شده، صاحبان تریبون باید بر مسائل اساسی و کلان کشور تأکید کنند و از تفرقهافکنی بپرهیزند. نگاه میلیاردها انسان به ایران است. حاجیها از سفر حج بازگشتهاند و میگویند نگاه کشورهای دیگر به ما تحسینآمیز بوده است.
ما باید در تراز شأن و جایگاه خود ظاهر شویم و نشان دهیم که همانطور که در میدان جنگ مرد نبرد هستیم، در مسائل داخلی و پیشرفت کشور نیز توانمندی بالایی داریم. این، امیدآفرینی برای جوانان و نوجوانان و تحقق انتظارات سالهای سال است.
Tuesday, 23 June , 2026